Buzdolabı Motoru Çalışıp Duruyorsa Ne Anlama Gelir?

Buzdolabı motorunun (kompresörün) çalışıp durması iki farklı görünüşte karşınıza çıkabilir: ya birkaç saniye çalışıp bir klik sesiyle duruyor ve bunu tekrarlıyor, ya da normalden çok daha sık devreye girip kısa süre sonra kapanıyor. İkisi de çoğu zaman kompresörün kendisinden çok, onu başlatan veya koruyan elektrik parçalarından kaynaklanır. Aşağıda hangi belirtinin neyi işaret ettiği ve servis çağırmadan önce nelere dikkat etmeniz gerektiği anlatılıyor.

Kısa döngü (short cycle) nedir, nasıl tanınır

Kısa döngü, kompresörün normalde dakikalarca sürmesi gereken çalışma süresini tamamlayamadan birkaç saniye içinde durup tekrar başlamaya çalışmasıdır. Genellikle art arda klik sesleriyle kendini belli eder ve dondurucu bölme yeterince soğuyamadığı için bir süre sonra gıdalar bozulmaya başlar. Bunu normal çalışmadan ayırt etmek kolaydır: sağlıklı bir kompresör on-yirmi dakika kadar sürekli çalışıp uzunca bir süre durur, kısa döngüde ise bu ritim saniyeler seviyesine iner.

Starter (kalkış) rölesi arızası klik sesinin en sık nedenidir

Kompresörü ilk hareket ettiren parça starter rölesidir; bu röle arızalandığında kompresöre gereken ilk itmeyi veremez, kompresör devreye girmeye çalışır, başaramaz, röle klik sesiyle devreden çıkar ve birkaç saniye sonra tekrar dener. Bu döngü, kompresörün kendisi sağlam olsa bile elektrik verilemediği için sürüp gider. Röle değişimi görece ucuz bir parça işlemidir; yine de kompresöre doğrudan bağlı olduğu için elektrikle çalışan bir teknisyenin müdahalesini gerektirir.

Termik koruma (overload) neden devreye girer

Termik koruma, kompresör motoru aşırı ısınmaya başladığında devreyi otomatik olarak kesen küçük bir güvenlik parçasıdır; motor soğuduğunda kendiliğinden sıfırlanıp devreyi yeniden kapatır. Sık sık devreye giriyorsa bu durum tek başına bir arıza değildir, altta yatan başka bir sorunun (gerilim dalgalanması, kondansatör arızası, aşırı gaz dolumu) belirtisi olabilir. Bu yüzden termik korumayı tek başına değiştirmek çoğu zaman sorunu kalıcı çözmez.

Kondansatör (kapasitör) arızası benzer bir tabloya yol açabilir

Bazı kompresör tiplerinde starter rölesinin yanında bir de kalkış kondansatörü bulunur; bu parça kompresörün ilk dönüşü için gereken ek gücü sağlar. Kondansatör zayıfladığında kompresör devreye girmeye çalışır ama yeterli torku bulamaz, bir uğultuyla birkaç saniye zorlanır ve termik koruma devreye girip motoru durdurur. Dışarıdan bakıldığında bu, röle arızasıyla neredeyse aynı klik-dur döngüsüne benzer; ayrımı yapmak ölçüm gerektirdiği için teknisyene bırakılmalı bir konudur.

Kompresör hiç durmadan sürekli çalışıyorsa ne anlama gelir

Motor kısa döngü yapmak yerine tam tersi bir şekilde hiç durmadan çalışıyorsa, dolap soğutmayı başaramıyor demektir; sebep gaz kaçağı, kirlenmiş yoğuşturucu ızgarası, sızdıran bir kapı contası ya da bozuk bir termostat olabilir. Bu durumda sorun genellikle kompresörün kendisinde değil, ısıyı dışarı atma veya soğuk tutma zincirindeki bir halkadadır; kompresör yükünü hafifletecek bu halka düzelmeden kompresörü değiştirmek soruna çözüm getirmez.

Yaz aylarında daha sık çalışması her zaman arıza değildir

Ortam sıcaklığı yükseldiğinde, kapılar daha sık açıldığında ya da dolaba sıcak yemek konduğunda kompresörün normalden daha uzun ve daha sık çalışması beklenir; bu, cihazın kaybettiği soğukluğu telafi etmeye çalışmasıdır ve tek başına arıza sayılmaz. Ayırt edici olan çalışma süresinin uzunluğu değil, kısalığıdır: kompresör birkaç dakika bile sürmeden art arda duruyorsa sorun ortam sıcaklığı değil, elektriksel bir arızadır.

Bu durum acil mi, gıdalar ne kadar sürede bozulur

Dondurucu bölme kapalı kaldığı sürece soğukluğunu bir süre koruyabilir, ancak motor gerçekten çalışmıyorsa bu süre sınırlıdır. Kısa döngü yapan bir kompresör dondurucuyu yeterince soğutamayabileceğinden, hassas gıdaları (et, süt ürünleri) mümkünse başka bir soğuk ortama aktarmak, arıza teşhis edilene kadar makul bir önlemdir. Kapıyı gereksiz açıp kapatmamak da içerideki sınırlı soğukluğun daha uzun süre korunmasına yardımcı olur.

Kompresör mü yoksa çevresindeki parça mı arızalı

Teşhis sırası genellikle şöyle ilerler:

1. Klik sesinin sıklığını ve ritmini dinleyin; birkaç saniyede bir tekrarlıyorsa röle veya termik koruma şüphesi güçlenir.
2. Termik korumanın soğuduktan sonra kendiliğinden sıfırlanıp sıfırlanmadığını gözlemleyin.
3. Aynı prize başka bir cihaz takıp gerilimin normal olduğunu doğrulayın.
4. Röle ve termik koruma sorunsuz görünüyorsa kompresör sarımı ölçülmelidir; bu adım özel ekipman gerektirdiği için servis işidir.

Servis çağırmadan önce not almanız gerekenler

Motorun kaç saniye çalışıp durduğunu, klik sesinin ne sıklıkla tekrarladığını, arızanın ne zamandır sürdüğünü ve mutfağın ortam sıcaklığını not etmek, teknisyenin telefonda bile ön fikir edinmesini sağlar. Bu üç-dört bilgi, ilk ziyarette doğru parçanın yanında getirilmesi ihtimalini artırır. Mümkünse klik sesinin kısa bir ses kaydını almak da faydalıdır; birçok arıza türü kulakla ayırt edilebilir bir ritme sahiptir ve teknisyen kaydı dinleyerek röle mi yoksa termik koruma mı olduğuna dair önden bir fikir edinebilir.

Kendi başınıza panel kapağını açıp kompresör çevresine müdahale etmeniz önerilmez; hem elektrik çarpma riski taşır hem de garantisi devam eden bir cihazda garantiyi geçersiz kılabilir. Basit ve güvenli olan tek adım, cihazı birkaç dakika fişten çekip tekrar denemektir; bu bazı geçici elektronik hataları sıfırlayabilir, kalıcı bir röle veya termik koruma arızasını ise değiştirmez.

Motorun neden çalışıp durduğunu kesin olarak anlamak elektrik ölçümü gerektirir; bu noktadan sonrası kendi başınıza güvenle müdahale edebileceğiniz bir alan değildir. Bölgenizdeki yetkili teknisyenlere ulaşmak için size en yakın servisleri inceleyebilirsiniz.